Er zijn in Nederland steeds meer musea die duurzaamheid serieus nemen. Bijvoorbeeld in praktische zin, zoals bij energiegebruik en recyclen. Maar ook op inhoudelijk niveau, door tentoonstellingen die aanzetten tot bewustwording. Hier zijn 10 musea in Nederland die een groene missie hebben. Welke heb jij al bezocht?
1. Rijksmuseum (Amsterdam)
Het Rijksmuseum is op het gebied van duurzaamheid één van de koplopers. Sinds 2017 werkt het museum aan het verminderen van de voetafdruk, zoals met een aardgasvrij museumgebouw. Duurzaamheid is geïntegreerd in de gehele bedrijfsvoering, collectiebeheer en publieksbenadering van het Rijksmuseum. De exposities worden opgebouwd met herbruikbare materialen.
2. Naturalis (Leiden)
Met de opening van het nieuwe gebouw van Naturalis in 2019 speelt duurzaamheid een centrale rol. Het gebouw is circulair, gemaakt met duurzame materialen zoals bamboe en gerecycled beton, en er wordt slim omgegaan met energie. Zonnepanelen en een geavanceerd ventilatiesysteem zorgen voor een laag energieverbruik, ook door gebruik van LED-verlichting. Oude delen van het complex zijn hergebruikt en kregen nieuwe functies, waardoor materiaalverspilling is voorkomen.
3. Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam)
Momenteel gesloten vanwege renovatie, maar het Boijmans werkt toe naar een radicaal duurzame heropening. In de tussentijd kun je tot 2030 wel terecht in het innovatieve Depot Boijmans Van Beuningen, een openbaar kunstdepot met een energieneutraal ontwerp dat zich vlakbij het museum bevindt. Het depot is volledig gasloos, een groen dak van 1000 m² en maakt gebruik van warmtepompen.
4. Van Gogh Museum (Amsterdam)
Het Van Gogh Museum heeft ambitieuze doelen, zoals een volledige CO₂-reductie tegen 2030, fors minder energieverbruik en een halvering van het afvalvolume. Voor tentoonstellingen worden herbruikbare en duurzame materialen ingezet en ook in de museumwinkel en horeca zijn niet-duurzame opties vervangen door milieuvriendelijke varianten. Daarnaast is er aandacht voor biodiversiteit, inclusie, mentale gezondheid en toegankelijkheid, thema's die ook verwerkt zijn in de tentoonstellingen.
5. Mauritshuis (Den Haag)
Naast energiebesparing zet het Mauritshuis ook in op circulariteit, afvalscheiding, waterbesparing en het welzijn van medewerkers en bezoekers. Zo wordt bijvoorbeeld kritisch gekeken naar printopdrachten, materialen worden hergebruikt na tentoonstellingen, en er wordt geleidelijk overgestapt op 100% LED-verlichting.
6. Kröller-Müller Museum (Veluwe)
Het Kröller-Müller Museum bevindt zich In Nationaal Park De Hoge Veluwe. Bezoekers worden gestimuleerd om met de fiets of elektrische bus te komen. Het museum gebruikt groene stroom, de technische installaties zijn volledig verduurzaamd, met meer dan 20% energiereductie en eigen energieopwekking via zonnepanelen. Het gebouw gebruikt minder drinkwater en het museum verlaagt sinds 2017 jaarlijks de CO₂-voetafdruk met minstens 2%. Bij de uitbreiding wordt duurzaamheid geïntegreerd in architectuur en installaties, met respect voor natuur en cultuurhistorie. Ook inhoudelijk is er veel aandacht voor de relatie tussen mens, natuur en kunst.
Tip: in de winter is dit park ook open, wel zijn enkele beelden in de beeldentuin afgedekt. Hier vind je meer informatie.
7. Museon-Omniversum (Den Haag)
Museon-Omniversum in Den Haag zet zich actief in voor duurzaamheid door educatie, samenwerking en technische vernieuwing te combineren. Het museum inspireert bezoekers om wereldburgers te worden en draagt bij aan het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s). Museon-Omniversum investeert in de verduurzaming van het gebouw, met onder meer een groendak, zonnepanelen, LED-verlichting en energiezuinige installaties.
8. NEMO Science Museum (Amsterdam)
Het NEMO Science Museum in Amsterdam onderneemt ook stappen om duurzaamheid te bevorderen. Een opvallend project is de transformatie van het dak tot een groene oase met een openluchtpodium, ter ere van het 750-jarig bestaan van Amsterdam. Dit dak zal voor ongeveer 50% uit beplanting bestaan, waarmee het bijdraagt aan de biodiversiteit en leefbaarheid van de stad. Duurzame technieken zorgen voor irrigatie en voeding van het groen, terwijl verlichting het bioritme van de natuur respecteert. Educatief biedt NEMO lesmateriaal aan dat gericht is op duurzaamheid, waarbij leerlingen actief betrokken worden bij thema's als hergebruik en zonne-energie.
9. Museum Het Valkhof (Nijmegen)
2026 heropent het vernieuwde Valkhof Museum aan het Kelfkensbos. Het nieuwe gebouw wordt gasloos, circulair en energieneutraal. Tijdens de verbouwing is gekozen voor lokaal hergebruik van materialen. Ook het omliggende Kelfkensbosplein wordt vergroend, wat bijdraagt aan een groenere en aantrekkelijkere omgeving.
10. Drents Museum (Assen)
Het Drents Museum in Assen zet zich actief in voor duurzaamheid, zowel in de gebouwen als in de bedrijfsvoering. Tijdens recente renovaties zijn meerdere milieuvriendelijke maatregelen genomen, zoals het installeren van twee grote warmtepompen en een volledig vernieuwde luchtinstallatie, zonder afbreuk te doen aan de cultuurhistorische waarde van het monument. In de tentoonstellingspraktijk wordt ingezet op hergebruik van materialen en de inkoop van duurzame merchandise voor de museumwinkel.
