Brenda Monsma (47) organiseert klimaatgesprekken in haar woonplaats en initieerde deze ook op haar werk. ‘Ik kan het klimaatprobleem niet in mijn eentje oplossen, maar we kunnen er wel samen iets tegen doen.’
Was je altijd al klimaatbewust?
‘In mijn ouderlijk huis waren we zuinig met energie, maar dat was vooral omdat we het als eenoudergezin niet breed hadden. Ik heb daardoor wel geleerd dat je ook met weinig een rijk leven kunt leiden. Als volwassene ging ik me gaandeweg meer verdiepen in het klimaat, zeker nadat ik moeder werd.
Vier jaar geleden las ik een oproep van stichting KlimaatGesprekken om klimaatcoach te worden en klimaatgesprekken te begeleiden. Het doel van deze groepsgesprekken is om elkaar te helpen duurzamer te leven. Ik voelde: dit is het. Die training duurde drie dagen en zette mijn wereld op zijn kop. Ik dacht dat ik het al best goed deed, maar door alles wat ik leerde over de klimaatcrisis, kwam ik in een diepe rouw. Ik heb zó gehuild. Als je mijn jongste zoon, die toen acht was, vroeg wat hij later wilde worden, zei hij: papa. Ik dacht: is de wereld daar dan nog wel leefbaar genoeg voor?’
Hoe kwam je weer uit die rouw?
‘Aanvankelijk was ik zo overweldigd dat het me verlamde. Mijn opleider zei tegen me: “Als je de wereld op je schouders draagt, kun je er zelf niet meer op lopen.” Dat vond ik zo mooi en waar. Ik kan het klimaatprobleem niet in mijn eentje oplossen, maar we kunnen er wel samen iets tegen doen. Uit recent onderzoek van onder meer Milieu Centraal blijkt dat driekwart van de mensen in Nederland zich zorgen maakt over het klimaat.’
Een open gesprek is aantoonbaar effectief bij gedragsveranderingen.
Hoe mobiliseer je die mensen?
‘Met je vinger wijzen of mensen bang maken, helpt niet. Als iemand je vertelt dat hij graag naar Ibiza vliegt, kun je beter vragen wat zo’n vakantie voor die persoon betekent en ook echt open staan voor het antwoord. Dan krijg je een gesprek en kun je je eigen dilemma’s delen. Zo’n open gesprek voeren is aantoonbaar effectief bij gedragsveranderingen. We hebben allemaal onze “klimaatspagaten”. Ik wil bijvoorbeeld in plaats van te vliegen, graag in Europa met de trein op vakantie. Dat vind ik ingewikkeld om uit te zoeken. Zo’n dilemma kan ik met anderen bespreken.’
Op je werk bij de gemeente Amsterdam worden inmiddels ook klimaatgesprekken gevoerd. Hoe ging dat?
‘Ik vroeg me af hoe ik mijn eigen netwerk kon bereiken. Doordat ik bij de directie Personeel & Organisatie werk, kom ik met mijn collega’s bij alle organisatie-onderdelen over de vloer. We zijn eerst overal gaan praten om te kijken of en hoe we duurzaamheid op alle niveaus en in alle geledingen op de agenda konden zetten.’
Viel dat in goede aarde?
‘Ja. Ik heb het geluk dat de gemeente Amsterdam al hoge duurzaamheidsdoelen heeft. Zowel voor de stad als intern. Sinds begin dit jaar leiden we medewerkers op tot specialisten Duurzaam Denken en Doen. Zij voeren onder andere klimaatgesprekken. Het streven is bij elk van de vijftig gemeente-onderdelen minimaal twee van dit soort specialisten te hebben.’
Waar gaan die gesprekken op het werk over?
‘Bij het ene gesprek kan het gaan over de trap nemen in plaats van de lift of minder printen. En bij het andere over duurzaam inkopen of duurzame arbeidsvoorwaarden. Dat hangt af van de afdeling en wat de dilemma’s daar zijn. Maar waar we ook komen, ik merk dat duurzaamheid een thema is dat mensen vanaf de eerste minuut verbindt. Zolang je de gesprekken maar open en zonder oordelen voert.’
Zijn er niet ook gewoon maatregelen van bovenaf nodig. De tijd dringt...
‘Natuurlijk, het is vijf over twaalf. We kunnen niet meer afwachten. Maar ook dan helpen klimaatgesprekken. Als je bespreekt waarom maatregelen nodig zijn, en wat mensen daarbij ervaren, worden ze makkelijker geaccepteerd of zelfs omarmd. Je creëert een soort waterrimpeleffect van meer bewustwording en duurzamer gedrag.’
