De herfst het einde van het moestuinseizoen? Niet voor Genoeg-redacteur Kim Nelissen. De komende tijd gaan bij haar juist de veldsla en de tuinbonen de grond in. En ze verheugt zich nu al op haar pastinaakoogst.
Vroeger had ik een hekel aan het einde van de zomer. Ik werd down, want de herfst kwam eraan. Niet meer op blote voeten door huis en tuin, geen lange avonden meer en steeds minder bloemen. Sinds ik moestuinier, ben ik het najaar veel meer gaan waarderen. Ik ontdekte dat er dan nog best wat dingen de grond in kunnen. En de natuur die zich klaarmaakt voor een periode van rust is eigenlijk heel mooi.
Jaarrond eten uit eigen tuin
Vanaf september zie ik steeds minder mensen in de buurttuin. De laatste groenten, zoals courgette, tomaat en boon, worden geoogst. Sommigen hebben wat kolen voor de winter staan, maar daar blijft het bij. Zelf maak ik er een sport van om jaarrond uit mijn moestuin te kunnen eten, aan de hand van een moestuinplan. Dus wordt er ook in september en oktober nog gezaaid en geplant.
Zaaien en planten maar!
In september zaai ik winterpostelein, winterspinazie en veldsla. Deze groenten kun je tot in het voorjaar oogsten. Bij heel strenge vorst kun je ze afdekken met bijvoorbeeld vliesdoek. In oktober is het tijd voor het planten van herfstknoflook en herfstplantuitjes. Ik stop dan ook altijd wat tuinbonen van het ras aquadulce in de grond. Door ze in de herfst te zaaien, heb je (als de winter niet al te streng is), een maand eerder tuinbonen in het voorjaar. Handig, want zo ben je net de zwarte bonenluis voor die altijd in juni verschijnt.
Oogsten in het najaar
In deze periode van het jaar valt er voor mij ook nog ontzettend veel te oogsten. In augustus heb ik nog bladgewassen als raapsteel, bladmosterd, rucola en eikenbladsla gezaaid; in september en oktober kan ik ze oogsten. Er staan ook nog kolen – denk aan palmkool, broccoli, boerenkool en rode kool – die ik gedurende de herfst en winter kan oogsten, plus wortelgewassen als winterwortel en pastinaak.
Winterklaar maken: de boel de boel laten
De tuin winterklaar maken betekent voor mij vooral de boel de boel laten. Uitgebloeide bloemen laat ik staan en ik snoei niets. Dikke en holle bloemstengels zijn een fijne schuilplek voor de insecten. Van veel bloemen kun je bovendien de zaden oogsten als je ze laat staan, dat scheelt volgend jaar zaad kopen. Bij zonnebloemen laat ik de zaden zitten: een deel is voor de vogels en wat ze op de grond laten vallen, ontkiemt in het voorjaar weer, waardoor ik dat jaar weer bloemen heb.
Genieten van de rust
Over de lege plekken in de moestuin verspreid ik compost en herfstblad. Insecten kunnen hierin schuilen, en je bodem wordt beschermd tegen weersinvloeden. Als dit allemaal gedaan is, breekt de periode van rust aan, voor de natuur en voor mij. Ik geniet van de oogst, het verkleurende blad aan de bomen, het warme najaarslicht en de kaarsjes in huis. Heerlijk om met de seizoenen mee te leven en op de rem te gaan staan. Ik hoop dat jij dat ook doet, of je nou wel of geen moestuin hebt. Je hoofd en lijf zullen je dankbaar zijn.
Een voedselbos op je terras
Ik pas in mijn moestuin zo veel mogelijk de principes van de permacultuur toe: onder andere geen kunstmest, geen gif en de bodem continu bedekt houden. Een voedselbostuin gaat nog een stapje verder. In het boek Ontwerp je eigen voedselbostuin van de Belgische Evelyn De Bruecker leer je hoe je jouw eigen voedselbostuin ontwerpt. Van een voedselbos op een hectare grond tot eentje in potten op een terras. Je krijgt ontzettend veel tips over de bomen, struiken en planten die je in een voedselbos kunt zetten, over ziektes en plagen, planten vermeerderen, snoeien en het verwerken van je oogst. Een heerlijk boek met mooie foto’s voor als je inspiratie nodig hebt.
Evelyn De Bruecker: Ontwerp je eigen voedselbostuin. Noordhoek, € 27,90
Dit artikel van Kim Nelissen verscheen in het Genoeg herfstnummer van 2024.
