Alkmaar (© Ed van de Pol)
Alkmaar is Nederland in een notendop. In deze pittoreske oude vestingstad komen allerlei highlights uit onze nationale geschiedenis samen: grachten, prachtige historische gevels, molens, een overwinning op de Spanjaarden én natuurlijk kaas!
Dit artikel komt uit het Genoeg herfstnummer van 2026. Alle linkjes zijn door Genoeg-redacteur Martin geselecteerd en deze delen we ook meteen online met je. Wel zo handig! De andere afleveringen uit deze serie vind je terug in het dossier Op Pad.
Deze tips lees je in dit artikel, klik om direct naar een tip te gaan:
- Zo kom je in Alkmaar
- Praktische tips
- Stadswandeling door Alkmaar
- Stedelijk Museum Alkmaar
- Alkmaars Ontzet
- Alles over kaas!
- Beeldende kunst
- Muziek en theater
- Alkmaar met kinderen
- Fietsen en molens
- Natuur en groen
- Winkelen (tweedehands) in Alkmaar
Zo kom je er
Het Alkmaarse NS-station ligt maar een paar honderd meter buiten de gracht rond het oude centrum. Met de trein komen is dus een prima idee. Kom je met de fiets, dan vind je midden in het centrum gratis overdekte fietsenstallingen bij De Afstap (De Laat 139) en ondergronds tegenover de Grote Kerk op het Canadaplein. In die laatste zijn ook een pomp en oplaadpunten voor elektrische fietsen. Let op: de overdekte stationsstalling is in Alkmaar niet gratis, de buitenstalling wel.
Praktisch
Om zonder smartphone lekker op stap te gaan kun je een gratis centrumplattegrond ophalen bij de VVV/Alkmaar Store (Waagplein 2) – naast uiteraard meer informatie over actuele gratis evenementen. In het Alkmaarse centrum. Die staan natuurlijk in de gratis Hoge Nood-app, maar schermloos makkelijk vindbaar zijn die van het Stadskantoor (Mallegatsplein 10), de Openbare Bibliotheek (Gasthuisstraat 2, ook gratis wifi) en het Stedelijk Museum (Canadaplein 1, dito wifi); rond het Waagplein in Café ’t Hartje (Houttil 28) en op de Kringloopboulevard bij RataPlan (Zijperstraat 46-50). Gratis drinkwaterpunten vind je bij het NS-station (trottoir zuidzijde) en op de hoek Laat/Vlaanderhof).
Stadswandeling
Alkmaar telt meer dan vierhonderd rijksmonumenten, dus je kijkt je ogen uit. De ANWB heeft een gratis, beknopte online stadswandeling (5 km) die je langs een prachtige selectie gebouwen en straatjes voert: het raadhuis, het hofje van Splinter, het knusse Wildemanshofje, de Stadstimmerwerf, de Remonstrantse kerk en het oude houten ‘Huis met de kogel’.
De gratis toegankelijke, reusachtige Grote Kerk met haar twee wereldberoemde orgels is een echte must see. Na september is de kerk alleen tijdens evenementen geopend. Je kunt het interieur dan digitaal bekijken, net als het gratis welkomstboekje. Loop je op de drukke winkelstraat De Laat, luister dan op het hele of halve uur even naar het carillon van de Kapelkerk (Kapelsteeg 3).
Stedelijk Museum Alkmaar
Stedelijk Museum Alkmaar (Canadaplein 1, gratis met Museumkaart of VIP-kaart) is een prachtig kunstmuseum én het collectieve geheugen van de stad. In de vaste collectie vind je topstukken uit de Gouden Eeuw, een grote verzameling schilderwerken van de Bergense School en een rijke collectie historisch zilver.
Allemaal Alkmaar is een indrukwekkende historische presentatie over de stad en het dagelijks leven door de eeuwen heen. Hier kun je ontdekken wat het Alkmaars ontzet van 8 oktober 1573 betekende voor de Nederlandse geschiedenis. Op die kalenderdag is het museum dan ook gratis voor iederéén geopend. Bekijk hier meer gratis activiteiten in het museum.
Alkmaars Ontzet
Op 8 oktober kleurt de hele stad rood-wit: dan wordt Alkmaars Ontzet gevierd. De festiviteiten rond de eerste overwinning op de Spanjaarden in de Tachtigjarige Oorlog zijn zoveel mogelijk gratis toegankelijk. Op 3 oktober begint het al met de vlettenroeiwedstrijd. Op 8 oktober zijn er demonstraties van de brandweer, ambulance, politie, EHBO en dierenambulance en kun je meevaren met de reddingboot Johan de Witt.
Op de Paardenmarkt zijn activiteiten voor jonge kinderen zoals schminken, eendjes hengelen en een springkussen; in het Victorie Funpark kunnen oudere kinderen zich uitleven met lasertaggen en een BMX-parcours. Verder nog: kaasdraagwedstrijden, een concert in de Grote Kerk en muziekfestivals op het Canadaplein en het Victorieplein.
Kaas
De beroemde Kaasmarkt op het Waagplein is een van de allerbekendste Alkmaarse taferelen, misschien zelfs wel van heel Nederland. Oud is de markt in ieder geval, want in 1365 had de stad al weegrecht. Het spektakel is iedere vrijdag gratis te bezoeken tot eind september.
Maar niet getreurd: daarna is het Hollands Kaasmuseum (Waagplein 2, gratis met Museumkaart) in het monumentale Waaggebouw is het hele jaar open. Hier leer je op een speelse manier alles over kaasmaken en ontdek je waarom 'Kaaskop' een geuzennaam is voor de Alkmaarders. Het museum is ook leuk voor kinderen – en je krijgt hier een ministukje kaas!
Beeldende kunst
Kunstuitleen Alkmaar (Bergerweg 1) heeft natuurlijk schilderijen, foto's, sieraden en sculpturen voor thuis, maar is ook een galerie met tijdelijke exposities. Uiteraard is er overal in de stad beeldende kunst. Makkelijk te vinden zijn bijvoorbeeld Man met kalf van Gerrit Bolhuis (Clarissenbolwerk), Trijn Rembrands van Elisabet Stienstra (Victoriepad) en Maria Tesselschade van Fabio Pravisani (Ritsevoort, plantsoen hoek Kennemerpark). Je ontdekt nog veel meer kunst met de gratis Beeldenwandeling – een speurtocht door het centrum waarvan je de antwoorden later kunt opzoeken. Op de site van de Kunstwacht vind je alle beelden die níet in de speurtocht zitten. Zoals het leuke knalrode Dansend paard van David Bade, net achter het station.
Muziek en theater
Op zondag 18 oktober is er het gratis theaterfestival Vest in de Stad in de binnenstad, met tientallen straatoptredens. Vrijdag 13 november is er op meerdere locaties het reizend muziekfestival De Popronde: gratis optredens van talentvolle nieuwe Nederlandse bands. Zin in meer diepgang? Zaterdag 26 september kun je gratis naar de theatervoorstelling De heks van Almen, met nagesprek in de Vrijheidskerk (Hobbemalaan 2a; vooraf aanmelden). Ben je jonger dan 27, dan ben je gratis welkom in Theater De Vest bij de klassieke concerten van Stichting Alkmaarse Kamermuziek (29 september het Ruysdael Quartet; 27 oktober barokensemble Accademia Amsterdam; 29 november Simeonkwartet: Canto Ostinato; vooraf kaartjes bestellen noodzakelijk).
Alkmaar met kinderen
Heb je wel genoeg historische gebouwen gezien? Ga dan in het centrum op zoek naar de verstopte kleine elfendeurtjes – er zijn er wel 23! Lekker naar de speeltuin kan ook, in park Oosterhout even ten zuidoosten van het centrum bijvoorbeeld. Probeer hier vooral – als je erin past – de enorme stalen tunnelglijbaan. Vlak daarbij ligt wijkBoerderij Alkmaar, waar knuffelbare oudere geiten, schapen van hun pensioen genieten. In de Stadsboerderij in cultuurpark De Hout (ten zuidwesten van het centrum) vind je ook hertjes, cavia's, konijnen, pauwen, varkentjes, lammetjes en zelfs lama's – plus speeltuin De Kabouterhoek. Voor de allergrootste kids: skatebanen zijn er in park Oosterhout en – buiten het centrum – Skatepark Oudorp (Munnikenweg - bekijk op de kaart).
Fietsen en molens
Met de 24 km lange Haring- en Hennepfietsroute ten oosten van Alkmaar ontdek je het voormalige Schermereiland –ook voor kinderen is dit een leuke historische reis die vertelt over het zeevaartverleden en de strijd tegen het water. Je komt langs flink wat kleine exposities en monumenten, vooral de museummolen van Schermerhorn en historisch Museum In ’t Houten Huis (beide t/m oktober en gratis met Museumkaart) zijn aanraders. Wil je meer richting duinen en bossen? Doe dan de Zee, kunst en cultuurroute (36 km) langs Heiloo, Egmond aan den Hoef en kunstenaarsdorp Bergen. Je komt dan langs flink wat molens en een kasteelruïne.
Natuur en groen
Wordt het tijd voor een zuurstofrijke lunchlocatie, loop dan via de stationstraverse naar Park De Oude Kwekerij ten noordwesten van het centrum. Het is een heerlijk groene oase met smalle paadjes, veel picknickbanken, wat sporttoestellen, een leuke speeltuin met kabelbaan en een stiltegebied met vijver. Wil je skeeleren, fietsen of mountainbiken, dan kun je terecht in recreatiegebied Geestmerambacht: een parkachtig landschap met bosschages, grasvelden, rietoevers en orchideeënweides. Je kunt hier ook buiten zwemmen in recreatieplas Zomerdel. Meer weten over het landschap en de flora en fauna? Doe dan hier op zondag 18 oktober mee met de IVN natuurwandeling (vooraf aanmelden, vrijwillige bijdrage €3,- p.p.).
Shoppen
Voor tweedehands shoppen is Alkmaar een echt paradijs. De Zijperstraat is een kringloopboulevard met meerdere kringloopwarenhuizen op een rij:
- Kringloopwinkel Alkmaar (op nr.30)
- Bingo Alkmaar (nr.32)
- Het Tweede Leven (36)
- Stichting Kook (36a)
- een filiaal van RataPlan (46-50)
- en daar tegenover Loodz15 (op nr.13)
In het stadscentrum vind je bovendien Terre des Hommes (Ritsevoort 3), ReShare (Payglop 15, alleen kleding) en De Kameleon (Laat 33). Mijn persoonlijke tip: ga ook naar Alkmaar voor gespecialiseerde winkels met echte expertise rond goede nieuwe spullen, zoals Mulder’s Kookwinkel (Gedempte Nieuwesloot 56-62) of reparatie, zoals bij klokkenmaker Lars Dekker (Koningsstraat 17).
