Een dagje uit hoeft niet veel te kosten. Genoegers Martin en Elvira van der Gaag verzamelden tips voor een voordelig bezoekje aan Schiedam, de bakermat van hun familie. Een prachtige stad met een interessante geschiedenis.
1: Aankomst
NS-station Schiedam Centrum is de handigste beginlocatie – het oude centrum ligt op een kwartier lopen. Kom je op de fiets, dan heeft NS ook een bewaakte fietsenstalling. In het centrum kan fietsparkeren bij Biesieklette (Broersveld 14; eerste dag gratis). Heel langzaam arriveren is misschien wel het leukst. Doe op een mooie voorjaarsdag bijvoorbeeld de NS-wandelroute ‘Schiedam Jeneverstad' van 13 km vanaf station Delft Campus. Je wandelt dan via poldergebied Midden-Delfland en het groene Beatrixpark naar het oude stadscentrum. Maak bij de buitenwijken van Schiedam-Noord beslist een omweggetje naar het knusse dorpje Kethel, een volledig door de moderne stad opgeslokt historisch pareltje.
2: Gratis & voor niks
In het mooie centrum rondstruinen gaat wel zo lekker met de gratis papieren centrumplattegrond van het I-Punt (Lange Kerkstraat 39), waar de medewerkers je graag te woord staan. In de naastgelegen St. Janskerk vind je gratis toiletten, evenals bij de Gemeente (Emmastraat 1), in bioscoop Het Wennekerpand (Vijgensteeg 2) of de kelder van de Openbare bibliotheek (Lange Haven 145). In die laatste locatie vind je ook gratis wifi. Het centrum heeft drie gratis watertappunten: bij Station Schiedam Centrum, op het plein Land van Belofte en in park de Plantage (ingang Tuinlaan). Ook de buitenwijken hebben gratis watertappunten, waaronder de mooie herbouwde oude dorpspomp van Kethel.
3: Binnentuin met bomen
Een leuke filmintroductie in het boeiende verleden van Schiedam is de NPO Start-aflevering ‘Schiedam’ van Hier zijn de van Rossems, waarmee je goed geïnformeerd op pad kunt. Neem beslist een kijkje in de fraaie Korenbeurs (Lange Haven 145), waar de Openbare Bibliotheek is gevestigd. De leestafels, bar en boekenkasten vormen hier een knusse binnentuin met bomen, sfeervol vormgegeven in het overkapte voormalige binnenplein. Een prachtige transformatie van een klassiek gebouw met duurzaamheid als leidraad: de temperatuur wordt geregeld met een klimaatsysteem in plantenbakken rond de bomen, de boekenkasten zijn van gerecycled industrieel karton, de stoelen van gerecyclede petflessen.
4: Jeneverwandelen
De geschiedenis van Schiedam is sterk verweven met de productie van jenever. Van de ooit honderden distilleerderijtjes zijn er nog een handvol over. In het Jenevermuseum (Lange Haven 74; gratis met Museumkaart) duik je in deze geschiedenis, met bijbehorende museummolen die het benodigde graan maalde. Ook buiten kun je de distilleergeschiedenis beleven met de gratis downloadbare jeneverwandeling (2 à 4 km) van de Vrienden van het Jenevermuseum. In het mooie Zakkendragershuisje (Oude Sluis 19) is iedere eerste zondag van de maand een gratis rondleiding over de werklieden die de voor jeneverstook benodigde schepen losten. Ook leuk: de buitenpresentatie over die beurtschepen zelf, 500 meter verderop bij de Kippenbrug (bij molen De Walvisch, zie ‘Molens’).
5: Bijzondere molens
De zes overgebleven moutmolens rondom het centrum zijn een waar icoon. Het zijn de hoogste traditionele molens ter wereld. De Walvisch is een museum (Westvest 229, gratis met Museumkaart) waarvan de winkel een paradijs is voor thuisbakkers. De andere molens zijn meestal gesloten, behalve op Nationale Molendag (zaterdag 9 mei), waarop een aantal toegankelijk is met rondleiding. Kinderen kunnen niet overal in: te gevaarlijk. Trouwens, de Noletmolen (Hoofdstraat 6) wekt nu elektriciteit op! Buiten het centrum ligt mini-openluchtmuseum de Babbersmolen (Schiedamsedijk 2a): een educatieve minipolder met historische molenaarswoning – bijna iedere zaterdag te bezoeken (€1,-/€1,50 p.p.). Picknickbanken zijn vlakbij.
6: Boetedoening en berusting
In de oude St. Janskerk (Lange Nieuwstraat 39) waan je je in een schilderij van Pieter Saenredam: een reusachtige historische ruimte zonder kerkbanken, maar met magnifiek kerkorgel en schitterende kroonluchters. Een recent gebrandschilderd raam verwijst naar het verhaal van stadsheilige St. Liduina. De veertiende-eeuwse jonge vrouw leefde een leven van gebed, boetedoening en berusting in haar jarenlange bedlegerigheid na een val op het ijs. Ze werd heilig verklaard om haar uitzonderlijke vroomheid en naastenliefde. Haar reliek vind je in de rijkgedecoreerde, aan haar gewijde St. Liduinabasiliek (Singel 106). Van april t/m oktober gratis te bezichtigen op vrijdag en zaterdag.
7: Volop musea
Stedelijk Museum Schiedam (Hoogstraat 112, gratis met Museumkaart/Vriendenloterijpas). Op het voorplein staat ‘Feestprikkers’ van Onno Poiesz. Naast de prachtige kunstcollectie heeft het museum een goed historisch verhaal over de stad. Iedere zondag is er het gratis InloopAtelier voor kinderen in de basisschoolleeftijd; iedere derde zondag een gratis instaprondleiding over de collectie (vooraf reserveren). De sfeervolle, vrij toegankelijke entreeruimte heeft een buffet met lokale producten volgens ‘betaal wat je kunt’. Houd je vooral van hedendaagse kunst, dan is er de nieuwe galerie Monopole (Appelmarkt 2a, gratis met Museumkaart) met innovatieve installaties. Spreekt een meer solidaire lokale economie je aan, bezoek dan het Nationaal Coöperatiemuseum met historische kruidenierswinkel vlakbij (Lange Haven 84, gratis).
8: Muziek en yoga
Muziekliefhebbers boffen in Schiedam, er is een flink aanbod. In de gratis toegankelijke kapel van Stedelijk Museum Schiedam (Hoogstraat 112) geeft stadsorganist Arjen Leistra maandelijks Bachconcerten op vrijdag van 12:30-13:00 uur (een gift is welkom). In de foyer van Theater aan de Schie (Emmastraat 1, ingang: Stadserf, midden van het gebouw) kun je tweewekelijks op woensdag van 12:15-13:00 gratis lunchconcerten bijwonen in verschillende genres; er is een bar, maar je mag je eigen lunch meenemen. Voorafgaand (10:00-11:00) kun je onder de noemer ‘Stilte aan de Schie’ steeds gratis kennismaken met stoelyoga, in een voor iedereen toegankelijke les. In de Grote St. Janskerk (Lange Kerkstraat 39) zijn er op zaterdag regelmatig gratis inloopconcerten.
9: Leuk voor kids
Ga je op pad met kinderen die energie kwijt moeten, in het Beatrixpark kun je je uitleven met een fort, water- en zandspeelplaats, klim- en klautertoestellen en buitenmodellen schommels in speeltuin Drakensteijn. Er is ook een kinderboerderij. Voor volwassenen zijn er work-outs in de vorm van de Callasthenics-route, dan train je met minimale apparatuur je kracht en lenigheid. Als klimmen je wat lijkt, probeer dan de vrij toegankelijke boulderwand onder het spoorviaduct bij station Schiedam Centrum. Er zijn vijf routes met instructies. En skaters: voor jullie is er het SchiePlaza Skatepark (kruising’s-Gravelandseweg/Van Haarenlaan). Downhill, dus pittig – het kan hier hard gaan!
10: Natuur
Van de natuur genieten doe je in recreatiegebied Poldervaart (Kandelaarweg). In het parkachtige landschap met jonge bossen kun je lekker wandelen, er is ook een grote natuurplas met recreatiestrandje waar je kunt zwemmen. Meer over de natuur leer je in Natuurcentrum De Boshoek (Bospad 3, gratis toegankelijk). In verschillende diorama’s leer je hoe dieren samenleven in de natuur en meer dan 200 soorten zoogdieren, vogels en vissen herkennen. Ook leuk voor kinderen. De vriendelijke vrijwilligers adviseren ook graag over diervriendelijk tuinieren. De educatieve voorbeeldtuinen van De Groene Raat (Harreweg 19; gratis) bieden inspiratie voor klimaatbestendig tuinieren en bijen houden.
11: Buitenkunst
Net als iedere stad is ook Schiedam een uitgestrekt beeldenpark in de openlucht. Makkelijk vindbaar in het centrum zijn Harr Wiegmans Het proosje (Land van Belofte, stadsmascotte), Theresia van der Pants Vrouwe Aleida (Broersvest 116, met historische uitleg bij de ruïne van Aleida’s Huis te Riviere) en Sint Liduina (Judith Pfaeltzer, Oude Kerkhof). Lekker gek is enorme roestige Walvis van Joep van Lieshout in park de Plantage (Lange Nieuwstraat 143). En een werk dat wij heel leuk vinden maar dat je niet zomaar tegenkomt is de speelse Krul van Maarten de Reus aan de Voorberghlaan in de Woudhoek. Op de interactieve plattegrond van de Schiedamse Kunstwacht vind je álle beelden.
12: Vintage stuff
Tweedehands shoppen is een fluitje van een cent: in het centrum vind je veel winkels vlak bij elkaar. Goed Zo Tweede Kans Kleding (Hoogstraat 14) heeft een mooi aanbod, ook designerkleding. Platenliefhebbers kunnen hun hart ophalen bij Bier & Vinyl (Hoogstraat 59); boekhandel Smitskamp (Hoogstraat 61a) heeft naast tweedehands boeken ook lp's. Meer algemeen is Jouw Marktkraam Schiedam (Hoogstraat 29); Lucky Vintage (Rubensplein 10a) richt zich op vintage interieurdesign. Lekker praktische winkels zijn die van het Leger Des Heils (Groenelaan 45), Gewoon Goed (Parkweg 203) en een grote vestiging van ’t Goed (Fokkerstraat 510).
Dit artikel verscheen in het Genoeg Lentenummer van 2026.
