Sociale media hebben een negatieve invloed op de mentale gezondheid van jongeren. Problemen als een negatiever zelfbeeld en minder zelfvertrouwen doen zich voor bij het gebruik van social media. Zo blijkt ook uit onderzoek. Wat zijn de gevolgen precies en vooral: hoe kun je je hiertegen wapenen? Dat lees je in dit artikel.
Onderzoek onder jongeren
In het onderzoek is het sociale media gebruik van jongeren tussen de 14 en de 18 jaar 100 dagen lang bijgehouden. Dit gebeurde op vijf verschillende platforms: TikTok, Youtube, Instagram, Snapchat en Whatsapp. Aan het eind van elke dag vulden de deelnemers een vragenlijst in over welzijn, zelfvertrouwen en de nabijheid van vrienden. Deze thema's beïnvloeden de mentale gezondheid van jongeren. Het onderzoek is uitgevoerd door AWeSome, als samenwerking tussen verschillende universiteiten.
Wat zijn de gevolgen?
De meerderheid van de deelnemende jongeren ondervindt negatieve gevolgen van het gebruik van sociale media. De invloed hiervan verschilt per platform. Zo heeft onder andere TikTok op alle drie de onderzochte onderdelen een negatieve invloed, met name door de sterke visuele kant. Ook Youtube heeft het meest een negatieve invloed. Dat komt onder andere door:
- De beelden die worden getoond zorgen voor sociale vergelijking. Omdat die beelden vaak geïdealiseerd zijn, kan dat tot een negatief zelfbeeld leiden.
- Het algoritme op deze visuele platforms, zorgt ervoor dat sommige onderwerpen blijven terugkomen en dat ook verontrustende content blijft verschijnen. Ook dat heeft negatieve gevolgen op het mentale welzijn van de jongeren.
Het gebruik van Whatsapp daarentegen kan de nabijheid van vrienden versterken en heeft vrijwel geen negatieve invloed op welzijn en zelfvertrouwen.
Sinds 2025 is er ook een richtlijn opgesteld door de Rijksoverheid over sociale media. Ouders wordt geadviseerd hun kind pas vanaf 15 jaar toegang te geven tot sociale mediaplatforms. Door het gebruik van de telefoon en sociale media langzaam op te bouwen, leren jongeren ermee om te gaan.
Wat kun je hiertegen doen?
Helemaal offline gaan is natuurlijk een goede oplossing, zoals Tessa bijvoorbeeld doet. Maar als je dat een stap te ver vindt, kun je ook beginnen met onderstaande tips:
- Je kunt meedoen met een evenement van de Offline Club, waar er middagen worden georganiseerd om even helemaal offline te zijn. Dus laat je te telefoon thuis en ontspan een middag met een goed boek, een spelletje, of door het kletsen met anderen.
- Het Zilveren Kruis besteedt ook aandacht aan het onderwerp 'social minderen'. Daar vind je bijvoorbeeld een sociale media meter, waarop je kunt zien hoeveel tijd van je leven je weg scrolt met jouw huidige schermtijd.
- Je kunt er ook voor kiezen om te minderen met behulp van een app. Dat klinkt misschien tegenstrijdig maarja: die telefoon heb je af en toe nog wel nodig. En er zijn verschillende soorten apps die je helpen minder online te zijn. Bijvoorbeeld door jezelf te belonen voor je offlinetijd of door sociale media te blokkeren.
- Je kunt natuurlijk ook een digital detox doen. Dat is een periode waarin je bewust het gebruik van digitale apparaten vermindert of helemaal stopt. Het doel is om je los te koppelen van de constante stroom aan digitale informatie, vergelijkbaar met het ontgiften van je lichaam (een detox). Hier lees je tips voor een digitale detox!
